Thu Zawnna (Post-a mi)

Tuesday, May 24, 2022

Kal Natna & Zunkawng Ṭha Lo

 Kal Natna leh Zun-kawng Thalo – Inven dan leh Enkawl dan:

Sam 139:14 Hlauhawm tak leh mak taka siam ka ni si a

(He thuziak hi kan hriatna tizautu chauh a ni a, natna neite chuan daktawr an rawn ngei zawk tur a ni e)

Kal hi mihring taksa peng pawimawh tak mai a ni a. A pianhmang chu bean ang hi a ni a, mi pangai chuan kal pahnih kan nei a, kan taksa chhungah veilam leh dinglamah an awm. Kan thisen tithianghlimtu leh thisen a bawlhhlawh awm paih faitu ber a ni.

Thisen a thlifim a, taksa atangin “zun” angin chung bawlhhlawh awm chu a paih chhuak a, thisen thianghlim chu kan lung (heart) ah a pe let leh thin a ni.

Mipa leh hmeichhia hian kal leh zun-kawng (urinary system) kan nei inang a, a danglamna chu hmeichhia in mipa aiin urethra (phing atanga zun chhuahna tur) an nei tawi zawk hi a ni.

Kal (kidney) hian thisen tihthianghlim hna a thawh mai bakah hengte hi a thawk tel a ni: taksaah tuiril awm zat tur a vawng a, minerals kan taksaa awm zat tur a vawng bawk a, blood pressure (BP) vawngtu a ni bawk a, ruh (bone) hriselna a vawng tha a, tin, thisen (RBC) siam puitu pawimawh tak a ni bawk.

He taksa peng pawimawh tak hi a thatloh chuan thihna hial thlen theitu a ni.

Kal (kidney) natna thlen thei langsar zual chu hengte hi an ni:

  1. Zun thlum (Diabeter mellitus type 2)
  2. Thisen sang (Hypertension)
  3. Natna hrik chi hrang hrang
  4. Lung (stone/calculus)
  5. Pianpui (congenital)
  6. Kal natna leh

Zun-kawng ṭha lo langsar zualte, inven dan leh enkawl dan te chu:

Zawn kawnga hnai awm (Urinary Tract Infection) – khawsik, tlun, zun zawnga na emaw sa (burning sensation), lu na angin a lang chhuak thin a.

Inven leh enkawl dan tlangpui :

  1. Tui in tam
  2. Insilfai that – a bikin hmeichhiaah pawimawh hle a, nupa nun hman zawha UTI nei zel te an awm thin bawk a, mipate pawh insilfai that hle tur a ni.
  3. Damdawi – Antibiotics hi mahni thu a ei ngawt hi a thalo a, khawsik, tlun leh luna a awm chuan daktawr rawn vat zawk tur a ni e.

Mipa aiin hmeichhia UTI vei an tam zawk a, chhan tam tak zinga pakhat chu urethra an nei tawi zawk hi a ni.
Kal a lung awm, Zun kawnga lung awm –
Kal leh Zun kawnga lung awm hian na leh harsatna dang a siamloh chuan, hre lovin kan lo pai reng thei.

Lungte chu zun kawng (ureter) a thlen thlakin na (pain) nasa tak a thlen thei a. Kawng na, tai na leh pumna angin a awm thin. Hetiang na hi Renal colic an ti a; renal colic danglamna chu na a chhuah laiin a na lutuk a patling pawh thlan a tla bawrh bawrh thei hial a, mahse na a reh chuan awihawmloh loh khawpin a reh hmak lawi si a ni.

Harsatna a thlen theih dangte chu: 

Zun kawnga hnai awm leh a kaihhnawih (khawsik, lu na, tlun), zun a thisen awm, luak chhuak, luak, zun rawng leh rim diklo, zun sek ngai, tum khata tlemte chauh zun chhuah tur awm.

Tui thianghlim in tam hi a venna pawimawh hmasa chu a ni a, harsatna a siam chuan daktawr rawn vat tur a ni e.

Kal vung (hydronephrosis)

Kal atanga zun chhuahna daltu a awmin kal hi a vung thin.

Kal vung siam thei langsar ber chu lungte  (calculus) a ni.

Hemi bakah hian zun kawng (ureter) ah hliam a awm a, a damna hnu serin zun kawng a tizim emaw a tiping thei bawk.

Zun kawng (ureter) chhungah emaw bulah cancer vanga bawk (tumour) in zun kawng a nek chep chuan kal vung a siam thei.

Mipaah chuan prostate vung (benign prostatic hyperplasia) in a dal thei a, hmechhiaah chuan rai laiin naupaiin zun kawng (ureter) a delh palh thei a, nau neih inhliamna avangin zun kawng a tizim emaw tiping thei bawk.

Tui in that chuan heng natna te hi a tam zawk chu pumpelh theih a ni.

Kal vung chu a vunna chhan zawn chhuah hnua enkawl mai tur a ni a, hemi tur hian Surgeon rawn tur a ni e.

Chronic Kidney Disease (CKD) :

Kal thalo benvawn

BP sang leh zun thlum hi CKD tam zawk thlentu a ni

Polycystic kidney disease hi pianpui kal natna CKD thlentu a ni bawk

Glomerulonephritis hi kan taksa in kan kal (kidney) hi a hmelma emaw ti a a beih chiam (autoimmune reaction) vanga awm a ni a. CKD a thlen thei.

CKD hi tihdam theih tawhloh kal natna a ni a; ei leh in fimkhur te, taksa sawizawina (exercise), ruihhlo nghei, damdawi leh dialysis hmangin enkawl theih a ni a.

Kal thlak (kidney transplant) hmang pawhin a enkawl theih a ni.

Kal lam natna langsar zual dangte :

  1. Kidney failure
  2. Pyelonephritis
  3. Acute Nephritis
  4. Nephrotic syndrome

Kal thalo lan chhuah dan chi hrang hrangte:

  1. Chau ngawih ngawih (Fatigue)
  2. Vawt ti, tlun (chills, rigor)
  3. Tawite kal pawh hah hma em em
  4. Luhai, chau
  5. Hriatrengna thalo
  6. Vun hnuaiah thak (itching)
  7. Ke leh kut vung
  8. Hmai vung, bawr
  9. Ka tui lo
  10. Ka/thaw rim tui lo
  11. Pum nuamlo, luak chhuah, luak
  12. Zun chhuak si mahse zun tur nei mang lo (a far fep fep chauh)
  13. Zun paw emaw phuan
  14. Zun rawng inthlak: uk, sen, nawinawk rawng
  15. Zun chhuak harsat, san vak ngai

Kal leh zun kawng (Renal system) hrisel tak neih theih dan tlem azawng:

  1. Tui in that
  2. Chaw (food) hrisel tak ei
  3. Taksa sawi zawina hun insiam
  4. San zawng nena inmil rih zawng neih
  5. Zan mut that
  6. Mei zukloh
  7. Zu in loh
  8. Zun thlum, thisen sang leh lung natna enkawl ṭhat
  9. A hun taka doctor rawn.

----------xXx----------

1 comment:

Zawnawlna

En A Nih Zat